14 Ocak 2025’te kurulan ve yapay zekâ alanında atılacak adımların belirlenmesi, hukuki altyapının oluşturulması ve risklerin önlenmesine yönelik tedbirlerin geliştirilmesini amaçlayan komisyon; Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 104 ve 105’inci maddeleri kapsamında çalışmalarını yürüttü.

Fatih Dönmez, yaptığı açıklamada, raporun yalnızca bir çalışmanın tamamlanması olmadığını, Türkiye’nin dijital çağdaki konumuna ilişkin stratejik bir vizyonun somutlaşması anlamına geldiğini vurguladı. Yapay zekânın artık sadece bir teknoloji başlığı olmadığını belirten Dönmez, bu alanın ekonomik rekabetten ulusal güvenliğe, toplumsal dönüşümden veri egemenliğine kadar geniş bir etki alanına sahip olduğunu ifade etti.

Komisyon raporunda Türkiye’nin yapay zekâ alanında yalnızca uygulayıcı değil; geliştiren, düzenleyen ve küresel normlara katkı sunan bir aktör olması gerektiği vurgulandı. Açıklamada, hedefin sadece ekonomik büyüklükle G20 içinde yer almak değil; teknoloji üretim kapasitesi, dijital altyapı ve insan kaynağıyla da kalıcı bir konum elde etmek olduğu kaydedildi.

Toplumun Her Kesimini Kapsayan Bir Politika

Raporda yapay zekânın insan odaklı kullanımına dikkat çekilirken; eğitimden sağlığa, tarımdan gençlerin kariyer fırsatlarına kadar geniş bir alanda dönüşüm yaratması gerektiği belirtildi. Aynı zamanda bu dönüşümün toplumun hiçbir kesimini dışarda bırakmaması gerektiğinin altı çizildi.

Öte yandan komisyon, yapay zekânın beraberinde getirdiği risklere de dikkat çekti. Algoritmik ayrımcılık, veri güvenliği ihlalleri, mahremiyet sorunları ve istihdam dönüşümü gibi başlıkların doğru yönetişim mekanizmalarıyla ele alınması gerektiği ifade edildi. Bu kapsamda etik standartların oluşturulması, risk temelli düzenleme modeli geliştirilmesi ve kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi yönünde öneriler sunuldu.

Komisyonun yaklaşımının yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyici olduğu belirtilirken; amaçlarının inovasyonu engellemeden güvenli ve sürdürülebilir bir yapay zekâ ekosistemi oluşturmak olduğu vurgulandı.

Çalışmalar süresince 13 toplantı gerçekleştirildiği, 119 uzmanın dinlendiği, 48 yazılı görüş alındığı, 3 çalışma ziyareti yapıldığı ve 1 ulusal zirve düzenlendiği bilgisi paylaşıldı. 8 Mayıs 2025’te düzenlenen “Veriden Karara Yapay Zekâ Zirvesi”nin kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplumu bir araya getirerek ortak vizyon oluşturulmasına katkı sağladığı ifade edildi.

10 Başlıktan Oluşan 100 Politika Önerisi

Raporda ayrıca insan kaynağı yetiştirme, veri altyapısının güçlendirilmesi, kamu-özel sektör iş birliği, uluslararası konumlanma ile etik ve hukuki çerçeve başlıkları altında kapsamlı bir yol haritası sunuldu. Toplam 10 başlıktan oluşan 100 politika önerisinin kısa, orta ve uzun vadeli olarak planlandığı belirtildi.

Dönmez, Türkiye’nin genç ve dinamik nüfusu ile yapay zekâ alanında önemli bir sıçrama yapabilecek potansiyele sahip olduğunu vurgulayarak, “Türkiye, yapay zekâ çağında edilgen bir ülke olmayacak; dijital dönüşümün üreticisi ve düzenleyicisi olacaktır” dedi.

Komisyon Başkanı, raporun Türkiye’nin teknolojik ilerleme ile demokratik değerler arasında güçlü bir denge kurma çabasının bir ürünü olduğunu belirterek, çalışmaya katkı sunan tüm kurum ve paydaşlara teşekkür etti.

Giderek gündelik yaşamın bir parçası hâline gelen üretken yapay zekânın bilinçli, etik ve etkili kullanımını desteklemek amacıyla Prof. Dr. Aras Bozkurt ve Sefa Emre Öncü tarafından hazırlanan “Öğrenciler için Üretken Yapay Zekâ Kullanma Rehberi” ile “Akademisyenler için Üretken Yapay Zekâ Kullanma Rehberi”, Açıköğretim Fakültesi tarafından ücretsiz erişime açıldı.

Öğrencilere yönelik hazırlanan rehber, yapay zekânın bir “hazır cevap makinesi” olarak değil, öğrenme sürecini destekleyen bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Rehberde çalışma planı oluşturma, kavramları sadeleştirme, öz değerlendirme yapma ve etkili komut (prompt) yazma gibi pratik beceriler adım adım ele alınıyor. Akademisyenlere yönelik rehber ise ders tasarımında içerik geliştirme, literatür taramasına hazırlık ve araştırma süreçlerini hızlandırma gibi alanlarda uygulanabilir öneriler sunuyor.

Her iki rehber de üretken yapay zekânın olası risklerine dikkat çekerek, çift yönlü doğrulama, veri minimizasyonu ve kurumsal politika uyumu gibi etik ilkeleri ön plana çıkarıyor. Açıköğretim Fakültesi’nin milyonlarca öğrencisine ve akademik kadrosuna hitap eden bu kaynaklar, yapay zekâ okuryazarlığını herkes için erişilebilir kılma anlayışıyla örtüşüyor.

Rehberlere Açıköğretim Fakültesi web sayfasından erişilebiliyor: https://www.anadolu.edu.tr/acikogretim/arastirma-aof/yapay-zeka-rehberi

Çalıştayda iki gün boyunca “Birinci Türkoloji Kurultayı’nın ikinci yüzyılında Türkoloji: yöntem, kurumsallaşma ve sayısal (dijital) dönüşüm”, “Bakü Türkoloji Kongresi’nin 100. yılında Türk dünyasında dil birliği: hayal mi, hakikat mi?”, “Bakü Türkoloji Kongresi’nden günümüze Türk dünyasında alfabe birliği”, “Bakü Türkoloji Kongresi’nin 100. yılında ortak Türk tarihi yazımı üzerine bir değerlendirme” ve “Türkiye Cumhuriyeti’nde 1991’den günümüze devam eden ortak Türk alfabesi önerileri” gibi öne çıkan başlıklar ele alınacak. Katılımcılar bu başlıklar ve daha pek çok konu çerçevesinde bilgilendirilecek.

Kurultay kapsamında ayrıca Türk müziği dinletilerine de yer verilecek.